ΑΝΑΛΥΣΗ/Απ. Πιστόλας: “Γερμανικές εκλογές – Τα ερωτήματα και το εκλογικό σύστημα” 

ΑΝΑΛΥΣΗ/Απ. Πιστόλας: “Γερμανικές εκλογές – Τα ερωτήματα και το εκλογικό σύστημα” 

Λιγότερες από τρεις εβδομάδες απομένουν για τις εκλογές στη Γερμανία, όπου όπως όλα δείχνουν ο Σολτς θα αποτελέσει παρελθόν από την καγκελαρία. Με βάση τις δημοσκοπήσεις υπάρχουν τέσσερα βασικά ερωτήματα που περιμένουμε να απαντηθούν στις 23 Φεβρουαρίου. Αυτά είναι τα ακόλουθα:

Του Απόστολου Πιστόλα, αναλυτή εκλογικής συμπεριφοράς- ιδρυτή της Mastermind Analytics

  1. Θα καταφέρει η Ένωση (Χριστιανοδημοκράτες & Χριστιανοκοινωνιστές) να λάβει ποσοστά άνω του 30%;
  2. Τι απόσταση θα έχει η ένωση από το δεύτερο AfD;
  3. Θα μπορέσει να σχηματιστεί κυβέρνηση ανάμεσα στην ένωση και τους σοσιαλδημοκράτες ή θα χρειαστεί συνεργασία περισσότερων από δύο κομμάτων;
  4. Πόσα κόμματα θα περάσουν το όριο του 5% για την είσοδο στη Βουλή; (αυτά που βρίσκονται στο όριο είναι το BSW, το FDP και το Die Linke).

Το τρίτο ερώτημα είναι το πιο βασικό για το μέλλον της χώρας αλλά θα εξαρτηθεί σε σημαντικό βαθμό από την απάντηση στο τέταρτο. Όσο περισσότερα κόμματα εισέλθουν στη Βουλή, τόσο λιγότερο πιθανή μια κυβέρνηση μεγάλου συνασπισμού.

Για να μπορούμε όμως να έχουμε μια πιο καθαρή εικόνα του τι μπορεί να βγει από την κάλπη της 23ης Φεβρουαρίου και τη σημασία αυτού θα πρέπει να κατανοήσουμε το, σχετικά περίπλοκο είναι η αλήθεια, εκλογικό σύστημα της χώρας.

Με βάση το εκλογικό σύστημα, η Γερμανία χωρίζεται σε Α) 299 περιφέρειες και Β) 16 κρατίδια.

Τα μισά μέλη της Βουλής (Bundestag) εκλέγονται απευθείας στις 299 περιφέρειες (οι οποίες έχουν 250,000 πληθυσμό κάθε μία) ενώ τα υπόλοιπα 299 εκλέγονται από λίστες υποψηφίων των κομμάτων σε επίπεδο κρατιδίου.

Ο τρόπος εκλογής βουλευτών για την Α ομάδα των 299 είναι διαφορετικός από αυτόν για τη Β ομάδα των 299. Έτσι, οι ψηφοφόροι έχουν δύο ψήφους. Μία για την περιφέρεια τους και μία για το κρατίδιο.

Τι εκλογικό σύστημα ισχύει όμως για κάθε ψήφο;

Α: Εκλογικό σύστημα περιφερειών

Σε κάθε περιφέρεια ο ψηφοφόρος με την πρώτη ψήφο του επιλέγει τον υποψήφιο που επιθυμεί να τον εκπροσωπήσει στην Bundestag. Ο υποψήφιος με τις περισσότερες ψήφους κερδίζει τη θέση. Το σύστημα αυτό (ίδιο με αυτό του Ηνωμένου Βασιλείου) ονομάζεται First Past the Post (FPTP) όπου ο νικητής έστω και με μία ψήφο διαφορά, παίρνει τη μοναδική θέση ενώ ο χαμένος τίποτα.

Β: Εκλογικό σύστημα κρατιδίων

Η δεύτερη ψήφος βρίσκεται σε επίπεδο κρατιδίων και είναι ψήφος σε κόμμα. Εδώ οι ψηφοφόροι ψηφίζουν το κόμμα που επιθυμούν σε ένα εκλογικό σύστημα αναλογικής εκπροσώπησης. Δηλαδή, αναλογικά με τις ψήφους στη δεύτερη ψήφο το κάθε κόμμα κερδίζει θέσεις στη Bundestag. Όπως είναι λογικό κρατίδια με μεγαλύτερο πληθυσμό εκλέγουν στην Bundestag περισσότερους βουλευτές. Σημείωση πως για να έχει ένα κόμμα αντιπροσώπους στην Bundestag θα πρέπει να λάβει τουλάχιστον 5% στη δεύτερη ψήφο.

Αυτό το σύστημα βοηθάει τη λεγόμενη στρατηγική ψήφο. Να ψηφίζει δηλαδή ένας ψηφοφόρος υποψήφιο χ κόμματος στην πρώτη ψήφο και το κόμμα ψ στη δεύτερη ψήφο. Κλασικό παράδειγμα αυτής της στρατηγικής: ψήφος στον υποψήφιο του CDU (Χριστιανοδημοκράτες) στην πρώτη ψήφο αλλά ψήφο στο FDP (Φιλελεύθεροι Δημοκράτες) στη δεύτερη ώστε να περάσει το 5%, να εκλέξει βουλευτές και να συμμαχήσει σε κυβέρνηση με το CDU).

Σε κάθε κρατίδιο λοιπόν ο αριθμός των βουλευτών κάθε κόμματος αποτελείται από:

1) τον αριθμό των περιφερειών που έχουν κερδίσει οι εκπρόσωποί του στο κρατίδιο και

2) τον αριθμό που του αναλογεί με βάση τα ποσοστά του στη δεύτερη ψήφο. Προσμετρώντας και τα δύο για όλα τα κόμματα φτάνουμε τους 598 βουλευτές.

Όμως τα περίεργα του εκλογικού συστήματος της Γερμανίας δεν τελειώνουν εδώ.

Ο αριθμός 598 είναι ο ελάχιστος αριθμός βουλευτών. Συνήθως αυτός ο αριθμός μεγαλώνει σε μια προσπάθεια να υπάρξει αναλογικότητα των βουλευτών με βάση το ποσοστό των κομμάτων σε πανγερμανικό επίπεδο. Για παράδειγμα ένα κόμμα μπορεί να εκλέξει περισσότερους βουλευτές (από ότι του αναλογεί με βάση τα ποσοστά του κόμματος) μέσω της πρώτης ψήφου (overhang seats). Έτσι για να έρθει μια ισορροπία με βάση τα πανγερμανικά ποσοστά προστίθενται οι θέσεις ισορροπίας (balance seats) και έχουμε τον τελικό αριθμό των βουλευτών, ο οποίος μπορεί να είναι αρκετά μεγαλύτερος από τον ελάχιστον αριθμό. Αυτή η στιγμή η Bundestag έχει 733 μέλη.

Για να εκλεγεί καγκελάριος χρειάζεται να έχει την πλειοψηφία στη Βουλή. Επειδή είναι (εξαιρετικά) δύσκολο για ένα κόμμα να φτάσει στην πλειοψηφία, έχουμε διαπραγματεύσεις και συμφωνία μεταξύ κομμάτων για κυβέρνηση συνεργασίας. Έτσι το πόσα κόμματα (και ποια) θα εισέλθουν στη Βουλή θα κρίνει το ποια από αυτά θα καταφέρουν να δημιουργήσουν κυβέρνηση, αλλά και το εάν το AfD θα αποτελέσει τη μοναδική κοινοβουλευτική αντιπολίτευση για τα επόμενα χρόνια, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.

Σχετικά Άρθρα